Địa Chỉ

Giới Thiệu Chung

Văn miếu Trấn Biên là công trình văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong, ra đời sớm hơn cả các văn miếu nổi tiếng khác ở Vĩnh Long, Gia Định và Huế. Đây là nơi thờ phụng Khổng Tử cùng các bậc danh nhân văn hóa của dân tộc Việt, đồng thời từng là trung tâm đào tạo nhân tài cho vùng đất mới khai phá.

Lịch Sử Hình Thành

Năm 1698, khi Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh đặt chân đến xứ Đồng Nai, vùng đất này đã hình thành một thương cảng sầm uất là Cù Lao Phố. Đến năm Ất Mùi 1715, chúa Nguyễn Phúc Chu ra lệnh cho trấn thủ Nguyễn Phan Long cùng ký lục Phạm Khánh Đức đứng ra xây dựng Văn miếu Trấn Biên, nhằm lưu giữ và tôn vinh các giá trị văn hóa – giáo dục của người Việt trên vùng đất phương Nam.

Theo sách Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức, văn miếu tọa lạc tại thôn Tân Lại, tổng Phước Dinh, huyện Phước Chánh xưa – nay chính là khu vực phường Bửu Long. Sách Đại Nam nhất thống chí còn mô tả thế đất nơi đây rất đẹp: phía Nam hướng ra sông, phía Bắc tựa lưng vào núi, cây cối tốt tươi, cảnh quan thanh nhã.

Vai Trò Văn Hóa – Giáo Dục

Trước năm 1802, hằng năm chúa Nguyễn Phúc Ánh đích thân đến văn miếu hành lễ hai lần vào mùa xuân và mùa thu. Sau khi triều Nguyễn dời đô ra Huế, nghi lễ này được quan tổng trấn thành Gia Định cùng các quan chức trấn Biên Hòa thay mặt vua thực hiện.

Giống như mô hình Văn miếu – Quốc Tử Giám ở Huế, bên cạnh Văn miếu Trấn Biên còn có Tỉnh học – trường học lớn của tỉnh Biên Hòa xưa, sau này được dời về khu vực nay thuộc phường Hòa Bình. Nhờ vậy, ngoài chức năng thờ phụng, văn miếu còn đóng vai trò trung tâm văn hóa – giáo dục quan trọng bậc nhất của cả Nam Bộ, cho đến khi Văn miếu Gia Định ra đời vào năm 1824.

Bị Phá Bỏ Thời Pháp Thuộc

Năm 1861, quân Pháp tiến đánh Biên Hòa. Sau khi các quan trấn thủ lần lượt rút lui, đến ngày 17/12/1861 quân Pháp chiếm được thành và cho phá bỏ Văn miếu Trấn Biên, kết thúc 146 năm tồn tại của công trình.

Công Cuộc Khôi Phục

Mãi đến ngày 9/12/1998, Văn miếu Trấn Biên mới được khởi công phục dựng ngay trên nền đất cũ tại phường Bửu Long, với diện tích khoảng 2 hecta và tổng vốn đầu tư gần 20 tỷ đồng. Giai đoạn 1 của công trình khánh thành đúng dịp mùng 3 Tết Nhâm Ngọ (14/2/2002).

Nhân dịp kỷ niệm 290 năm Văn miếu Trấn Biên (1715 – 2005), khu đất được mở rộng thêm để tiếp tục triển khai giai đoạn 2, hình thành nên quần thể khang trang, quy mô như hiện nay – trở thành một trong những biểu tượng văn hóa – lịch sử tiêu biểu nhất của TP. Biên Hòa.

Câu Hỏi Thường Gặp

Lời Kết

Trải qua hơn 300 năm với nhiều thăng trầm – từ vai trò trung tâm văn hóa giáo dục thời khai phá, bị phá hủy dưới thời Pháp thuộc, đến công cuộc phục dựng công phu – Văn miếu Trấn Biên ngày nay vẫn giữ vững vị thế là biểu tượng văn hóa – lịch sử đáng tự hào của người dân Biên Hòa – Đồng Nai.